پنجشنبه 11 بهمن 1386
یکی از مواردی که در کشور ما چندان به آن پرداخته نشده پژوهش در گرافیک و چاپ است.
نوشته:
بهرام عفراوی در حالی که همه می دانیم ورود طراحان گرافیک جوان به بازار کار و عدم آشنایی آنها با مفاهیم بنیادی و مشکلات طراحی تا چاپ، چه زیانهایی به مجموعه خانواده گرافیک و چاپ می زند. هر روزه شاهد چاپ مقوله های مختلفی هستیم که هر یک به نوعی مشکلاتی در درون خود دارند. برخی قابل اغماض و برخی دیگر از چشم عوام نیز پوشیده نیستند. بنابراین ناچار به تجدید چاپ و پرداخت خسارات میلیونی می شوند.
ما در مجموعه خود، سعی در بیان مفاهیم، هدایت و رفع مشکلات گرافیک و چاپ داریم. برای رسیدن به این هدف به تألیف کتابهایی تخصصی، ارائه سایت و برگزاری کلاسهای آموزشی دست زده ایم.
در کلاسهای آموزشی گرافیک و چاپ با ارائه طراحی های پژوهشی به دانشجویان و ارائه نتایج حاصل در نشریات به درک بهتر مفاهیم توسط دانشجویان و خوانندگان خواهیم رسید.
در مکالمات روزمره طراحان گرافیک بسیار می شنویم که اگر کاری برای چاپ آماده می شود بایستی
dpi 300 باشد. آیا تاکنون به مفهوم این حرف دقت کرده اید؟ در درون این جمله ساده حرفهای بسیاری است!
اگر طراحان گرافیک ما از مراحل مختلف لیتوگرافی نیز آگاهی داشته باشند حتماً دیده اند که خروجی
setter Image معمولاً
dpi 2400 است. اگر چنین است پس چرا اسکن کار را
dpi 300 می گیریم و چرا
dpi 2400 اسکن نمی کنیم. این دو مفهوم چه ربطی به هم دارند؟ چرا همه خروجی ها را روی ورق کالک و با پرینتر لیزری نمی گیرند؟
در لیتوگرافی با مفهوم دیگری برخورد می کنیم به نام
lpi . در کارهای معمول چاپ افست مقدار
lpi را 150 می گیرند.
Lpi چه مفهومی را بیان می کند. اگر
lpi بطور معمول 150 است پس چرا
dpi 300 اسکن می کنیم؟
اکنون هر یک از مفاهیم را شرح می دهیم و پس از آن ارتباط آنها و شیوه تشخیص هر یک را بیان می کنیم.
و در انتها چند آزمایش را پیشنهاد می کنیم.
Ppi (pixel per inch ) تعداد پیکسل در یک اینچ، واحد اندازه گیری دقت روی صفحه نمایش: آنچه که به اشتباه رایج شده و بسیار استفاده می شود واحد
dpi به جای
ppi است. وقتی صحبت از دقت تصویر بر روی صفحه نمایش می شود، در واقع تعداد پیکسل در اینچ روی صفحه مانیتور مورد نظر است. برای درک این مفهوم کافی است در نرم افزار
Photoshop تصویری را ظاهر کنید. در حالی که خط کش ها را نیز نمایان کرده اید، ذره بین را انتخاب کرده و تا حد امکان تصویر را بزرگ کنید به طوری که پیکسل ها را به طور مجزا ببینید. اکنون پیکسل ها را شمارش کنید. خواهید دید که تعداد پیکسل ها در واحد اینچ همان چیزی است که شما برای تصویر انتخاب کرده اید. برای ساده شدن کار پس از اینکه تصویری را در
Photoshop ظاهر کردید، به منوی
Image size /
Image رفته و
Resolution را مقدار 30 قرار دهید. اکنون پیکسل ها را شمارش کنید. با کمی دقت متوجه می شوید که در منوی
Image size واحد اندازه گیری دقت تصویر
inch /
pixel در نظر گرفته شده است اما اغلب به اشتباه
dpi گفته می شود. این اشتباه مصطلح از آنجا ناشی می شود که هر پیکسل روی صفحه نمایش را می توان یک نقطه فرض کرد و بنابراین
ppi به اشتباه تبدیل به
dpi شد در حالی که
dpi مفهوم دیگری دارد.
منوی
New در نرم افزار
Photoshop - به واحد
Resolution دقت کنید.
Lpi (line per inch ) تعداد ترام های چاپ در واحد اینچ: واحد
lpi کیفیت چاپ را به ما نشان می دهد. هر چه
lpi بالاتر باشد ترامها ریزتر خواهد بود. برای رسیدن به مفهوم
lpi کافی است یک کار چاپی که ترجیحاً
lpi آن کم یا به عبارت دیگر ترام ها درشت تر باشند انتخاب کرده و در زیر لوپ ترامها را شمارش کنید. خواهید دید که بسته به
lpi مشاهده شده تعداد ترامها متفاوت خواهد بود مثلاً ترامهای روزنامه معمولاً 90 است بنابراین تعداد ترامهای شمارش شده در یک اینچ 90 خواهد بود.
میزان lpi
که در لیتوگرافی در هنگام خروجی فیلم setter
Image
یا پلیت (Plate setter
) تعیین می شود بسته به شیوه چاپ و رسانه ای دارد که عمل چاپ روی آن انجام می شود. میزان lpi
بر اساس رسانه چاپی در جدول ارائه شده است. 
dpi (dot per inch ) دقت خروجی چاپگر (چاپگر لیزری / setter Image / Plate setter یا ... ) آنچه که به عنوان
dpi می نامند در واقع دقت خروجی است و مربوط به چاپگرها اعم از چاپگرهای لیزری موجود در دفاتر یا
setter Image و
Plate setter است به عبارت دیگر
ppi نقاط روی صفحه نمایش است که به اشتباه
dpi گفته می شود.
Lpi نقاط موجود در چاپ یا ترام است و بالاخره
dpi واقعی نقاط ایجاد شده توسط ماشین چاپگر می باشد. برای آنکه به تفاوت میان
dpi و
lpi بیشتر پی ببریم در ابتدا بایستی روشی که در چاپ باعث می شود که چشمان ما یک سطح را خاکستری ببیند شرح دهیم.
چاپگرها (لفظ چاپگر به طور عام استفاده می شود و شامل چاپگرهای لیزری، ایمیجستر، پلیت ستر و ... می باشد) با استفاده از رنگ مشکی، رنگ خاکستری را ایجاد می کنند. برای ساخت رنگ خاکستری بایستی طرح ما به شکل سلولهای کوچکی تقسیم گردد. میزان سیاهی و سفیدی هر سلول وضعیت خاکستری را روشن می کند.
در واقع هر چه سیاهی هر سلول بیشتر باشد رنگ خاکستری ایجاد شده تیره تر است بنابراین به سادگی می توان رنگ خاکستری را با استفاده از رنگ مشکی و آنچه که چشم از تلاقی رنگ سیاه و سفید درک می کند، ساخت.
در اثر این تقسیمات رنگ مشکی به شکل نقاطی به اندازه های مختلف روی صفحه کاغذ ظاهر می گردد. مجموعه نقاط سیاه و سفیدی اطراف آن در یک سلول هافتون باعث می شود که کار نهایی خاکستری دیده شود. هر چه که سفیدی اطراف بیشتر باشد رنگ خاکستری ظاهر شده روشن تر دیده می شود.
به عبارت دیگر فضای روشن تر در سلول هافتون دارای نقطه سیاه کوچکتر و فضای تاریکتر دارای نقطه سیاه بزرگتر است.
اکنون به این نکته دقت کنید که هر سلول هافتون به قطعات ریزتری تقسیم شده است. در واقع چاپگر برای نمایش هر سلول هافتون (ترام) از تقسیمات ریزتری استفاده می کند و این نقاط ریز در کنار هم ترام موجود در یک سلول را با درصد خاص خود می سازد. چاپگرهای لیزری معمول همچون
HP5L دقتی معادل 300 و 600 نقطه در اینچ دارند. همچنین مدلهای بالاتر
dpi 1200 و بالاخره در ایمیجستر 2400 و 3600 نقطه در اینچ.
با کمی دقت متوجه خواهید شد که خروجی با dpi
بالاتر، کیفیت بهتری در نمایش ترامهای چاپ می دهد. در واقع با dpi
بالاتر امکان ایجاد سایه های ظریف تر خاکستری محیا می گردد.
Values میزان سایه روشن چاپگرها برای نمایش ترامها از تقسیمات کوچکتر استفاده می کنند (
raster )
به این مثال دقت کنید.
مثال 1)
lpi برابر 2 و دقت خروجی چاپگر
dpi 4 است.
سلول ترام در این حالت قادر است 5 حالت سایه روشن به شکل زیر 
اکنون اگر با همین دقت خروجی، یعنی
dpi 4 خروجی
lpi را 4 بگیریم، متوجه خواهید شد که سلول ترام در این حالت قادر به نمایش 2 حالت سایه روشن یعنی سفید و سیاه است. با توجه به این مسئله، نمودار میزان سایه روشن بر حسب
lpi ، معنی و مفهوم روشنی می یابد.
با توجه به مثال ارائه شده و دقت در نمودار متوجه خواهید شد هنگامی که دقت خروجی چاپگر (شامل هر نوع چاپگر،
setter Image ،
Plate setter و ... ) برابر
dpi 1524 است. تنها برای
lpi های زیر 150 (
lpc 60 ) میزان یا ارزش سایه روشن مطلوب است. چنانچه ملاحظه می کنید این حالت برای (
lpc 100 )
lpi 250 میزان یا درصد سایه روشن های قابل ایجاد شدن 37 خواهد بود.
ارتباط بین ppi و lpi برای اینکه کیفیت تصاویر در چاپ مطلوب باشد بایستی ضریب کیفیت را در اسکن تصاویر در نظر داشت این ضریب بین 5/1 تا 2 می باشد. بدین ترتیب که در مواردی که
lpi کم یعنی حدود 133 به پایین مد نظر است این ضریب 2 و برای
lpi های بالای 133 ضریب 5/1 است.
در اینجا برای سادگی بحث ضریب را 2 در نظر می گیریم. بدین ترتیب بطور مثال چنانچه قصد خروجی
lpi 150 را دارید دقت اسکن تصویر (بدون بزرگ نمایی) بایستی برابر
ppi 300 باشد.
به عبارت دیگر از هر 4 پیکسل موجود در صفحه نمایش مانیتور یک ترام ایجاد می شود. بطوریکه از چهار پیکسل متوسط گیری شده و حاصل آن یک ترام معادل متوسط چهار پیکسل است.
اما اگر خروجی برای رسانه ای چون روزنامه تهیه می شود یعنی خروجی و اندازه ترام
lpi 100 است. اسکن تصاویر کافی است
ppi 200 صورت گیرد و نه بیشتر.
بنابراین دقت اسکن تصاویر بستگی به
lpi خروجی دارد.
ارتباط بین lpi و dpi همانطور که گفته شد
lpi تعداد ترام در اینچ و
dpi تعداد نقاط در اینچ است برای نمایش ترام در چاپ از نقاط ایجاد شده (
dpi ) ایمیجستر یا پلیت ستر استفاده می شود.
برای مثال:
1-
چاپگر با دقت خروجی dpi 300 در حالت
lpi 50 ترام را در جدولی 6 * 6 نمایش می دهد.
2-
چاپگر با دقت خروجی dpi 600 در حالت
lpi 75 ترام را در جدولی 8 * 8 نمایش می دهد.
3-
چاپگر با دقت خروجی dpi در حالت
lpi ترام را در جدولی 6 * 6 نمایش می دهد.
بنابراین وضعیت نمایش هر ترام بستگی به دقت خروجی ایمیجستر (
dpi ) و اندازه ترام (
lpi ) دارد.
هر چه که جدول یا آرایه نمایش ترام کوچکتر باشد توانایی نمایش سایه ها کمتر خواهد بود.
به عنوان مثالی دیگر:
1-
ایمجستر با دقت dpi 2400 در حالت
lpi 150 ترام را در جدول یا آرایه 16 * 16 نمایش می دهد. نتیجه کلی:
آنچه که در مجموع حاصل می شود. ارتباط میان
ppi ،
lpi و
dpi است به نکات زیر دقت کنید.
1- توجه داشته باشید که برای رسانه چاپی مورد نظرتان چه lpi نیاز است.
2- ppi یا دقت اسکن تصاویر خود را متناسب با
lpi انتخاب کنید.
3- از اسکن با ppi بالا بدون آنکه نیازی به این کار باشد بپرهیزید چون زمان بسیاری صرف خواهد شد و حجم فایل شما بی جهت بالا خواهد رفت.
4- با توجه به lpi مورد نظرتان از خروجی با
dpi متناسب استفاده کنید تا حداکثر میزان خاکستری در کار چاپی ایجاد گردد.
5- چاپگرهای لیزری در دفاتر و منازل با دقت 300 و dpi 600 معمولاً اندازه ترام حدود
lpi 37 تا
lpi 100 دارند و آرایه نمایش هر ترام 6 * 6 تا 8 * 8 است. بنابراین طبیعی است که میزان نمایش خاکستری بسیار پایین است.
پروژه ها
* یک تصویر را به منظور چاپ با
lpi 150 به اشکال زیر بدون بزرگنمایی اسکن کنید.
1- با
ppi 100 2- با
ppi 300 3- با
ppi 500
هر سه را چاپ کنید.
سؤال: چه تفاوتی در چاپ تصاویر می بینید؟
* یک تصویر را به منظور چاپ با
lpi 150 به اشکال زیر خروجی بگیرید:
1- به وسیله پرینتر و روی کالک یا طلق
2- به وسیله ایمیجستر هر دو را چاپ کنید.
سؤال: چه تفاوتی در چاپ تصاویر می بینید؟
